English
中文 (中国)
日本語
(Đăng trên VIR) Sự tăng trưởng kinh tế nhanh chóng của Việt Nam đang thúc đẩy nhu cầu về các chuyên gia nước ngoài, tuy nhiên quy định hiện hành về giấy phép lao động đang đặt ra nhiều thách thức hành chính và chiến lược đáng kể. Luật sư Đoàn Vũ Hoài Nam từ ASL LAW đã trao đổi với bà Đỗ Oanh của VIR về những phức tạp này.
Những rào cản hành chính và pháp lý chính trong chế độ cấp phép lao động hiện tại của Việt Nam đối với chuyên gia nước ngoài là gì?
Theo Điều 9 Nghị định số 152/NĐ-CP, một hồ sơ xin cấp giấy phép lao động cần tối thiểu tám loại giấy tờ, bao gồm giấy khám sức khỏe, lý lịch tư pháp, văn bằng/chứng chỉ đã được công chứng, văn bản chấp thuận tuyển dụng lao động nước ngoài của người sử dụng lao động, bản sao hộ chiếu và các tài liệu liên quan khác. Đáng chú ý, bất kỳ tài liệu nào do nước ngoài cấp đều phải được hợp pháp hóa lãnh sự theo Nghị định số 111/2011/NĐ-CP.
Quy trình này thường mất nhiều thời gian và khó lường, đặc biệt đối với các tài liệu như bằng cấp, xác nhận kinh nghiệm làm việc hoặc lý lịch tư pháp, vốn phải được xác thực thông qua Đại sứ quán Việt Nam ở nước ngoài. Dù thời gian xử lý theo quy định đối với giấy phép lao động là khoảng 25–30 ngày làm việc, nhưng thực tế quá trình này thường kéo dài từ 45–60 ngày.
Thời gian này bao gồm các bước ban đầu như xin chấp thuận nhu cầu sử dụng lao động nước ngoài (10 ngày làm việc), xin lý lịch tư pháp (10–15 ngày) và cấp giấy phép (5 ngày). Trong khi đó, các quy trình tương tự chỉ mất khoảng 2–4 tuần tại Thái Lan và 4–6 tuần tại Singapore. Khung pháp lý hiện tại của Việt Nam cũng thiếu tính linh hoạt đối với các nhiệm vụ ngắn hạn. Ngay cả những chuyên gia chỉ đến thực hiện dự án tạm thời trong 2–4 tháng vẫn phải thực hiện đầy đủ thủ tục xin giấy phép. Chỉ những trường hợp rất ngắn hạn (dưới 30 ngày) mới được miễn.
Những sửa đổi dự kiến đối với Nghị định 152 có giải quyết được các bất cập chính trong hệ thống cấp phép lao động hiện nay không?
Trước các phản ánh liên tục, Bộ Nội vụ đã ban hành dự thảo sửa đổi Nghị định 152 để lấy ý kiến công chúng. Các đề xuất sửa đổi nhằm giảm gánh nặng hành chính, đơn giản hóa thủ tục và tăng cường minh bạch trong quy trình cấp giấy phép lao động theo Luật Lao động Việt Nam.
Dự thảo đề xuất loại bỏ bước riêng biệt về báo cáo nhu cầu sử dụng lao động nước ngoài và tích hợp nó vào hồ sơ xin giấy phép lao động. Cách tiếp cận hợp nhất này dự kiến có thể rút ngắn thời gian xử lý xuống còn khoảng 10 ngày làm việc kể từ ngày nộp đủ hồ sơ. Các sửa đổi còn nhằm mở rộng tiêu chí công nhận chuyên gia nước ngoài.
Cụ thể, những người chỉ có bằng đại học vẫn có thể được công nhận là chuyên gia nếu làm việc trong các lĩnh vực ưu tiên như tài chính, công nghệ thông tin, chuyển đổi số hoặc tham gia chương trình hợp tác chính phủ. Dự thảo cũng hướng đến việc số hóa toàn bộ quy trình xin phép thông qua nền tảng trực tuyến.
Một cơ sở dữ liệu quốc gia tập trung sẽ được thiết lập để theo dõi lao động nước ngoài, tích hợp với hệ thống quản lý xuất nhập cảnh và hành chính. Điều này được kỳ vọng sẽ nâng cao khả năng phối hợp liên ngành, tránh tình trạng phê duyệt chồng chéo và đảm bảo tính minh bạch trong dữ liệu lao động.
ASL LAW khuyến nghị gì để giúp các doanh nghiệp và nhà đầu tư nước ngoài chuẩn bị tốt hơn khi tuyển dụng lao động nước ngoài tại Việt Nam?
Dựa trên khung pháp lý hiện hành và các cải cách dự kiến, nhà tuyển dụng nước ngoài hoạt động tại Việt Nam nên áp dụng cách tiếp cận mang tính chiến lược và tuân thủ khi thuê chuyên gia nước ngoài. Để điều hướng quá trình xin giấy phép lao động hiệu quả, chúng tôi khuyến nghị một số biện pháp thực tiễn như sau:
Thứ nhất, cần chuẩn bị sớm. Nhà tuyển dụng nên bắt đầu quy trình xin giấy phép ít nhất 45–60 ngày trước ngày dự kiến bắt đầu làm việc.
Thứ hai, phải đảm bảo tính nhất quán trong tài liệu. Nhà tuyển dụng cần đảm bảo bằng cấp và kinh nghiệm chuyên môn của ứng viên phù hợp với chức danh và yêu cầu công việc theo Nghị định 152.
Thứ ba, cần hợp pháp hóa và dịch thuật đầy đủ các tài liệu do nước ngoài cấp như bằng cấp, giấy chứng nhận kinh nghiệm làm việc và lý lịch tư pháp. Các tài liệu này phải được công chứng, hợp pháp hóa lãnh sự tại Đại sứ quán Việt Nam và dịch sang tiếng Việt. Do tính phức tạp của quy trình này, đặc biệt tại một số quốc gia, việc sử dụng dịch vụ pháp lý hoặc chuyên môn đáng tin cậy tại địa phương sẽ giúp đảm bảo tuân thủ.
Thứ tư, doanh nghiệp nên thiết lập hệ thống nội bộ vững chắc để theo dõi các mốc tuân thủ quan trọng như ngày hết hạn giấy phép lao động, hạn nộp hồ sơ gia hạn và cập nhật tình trạng việc làm khi có thay đổi. Ngay cả hành vi vi phạm không cố ý cũng có thể dẫn đến xử phạt hành chính hoặc ảnh hưởng uy tín.
Cải cách hệ thống giấy phép lao động có vai trò như thế nào trong việc nâng cao sức hấp dẫn của Việt Nam đối với nhà đầu tư?
Vượt qua khía cạnh thủ tục hành chính, cải cách hệ thống giấy phép lao động có ý nghĩa chiến lược đối với môi trường đầu tư nước ngoài và phát triển nguồn nhân lực của Việt Nam. Đối với nhà đầu tư quốc tế, đặc biệt trong các ngành công nghệ cao, khả năng tiếp cận chuyên gia nước ngoài một cách suôn sẻ là yếu tố quyết định. Việc chậm trễ hoặc thiếu chắc chắn trong tuyển dụng nhân sự chủ chốt có thể khiến nhà đầu tư ưu tiên những quốc gia có quy định lao động linh hoạt hơn.
Hơn nữa, việc tạo điều kiện thuận lợi cho chuyên gia nước ngoài cũng phù hợp với mục tiêu nâng cấp công nghiệp và hiện đại hóa lực lượng lao động của Việt Nam. Về bản chất, cải cách giấy phép lao động là một phần không thể thiếu trong chiến lược chuyển đổi từ nền kinh tế dựa vào lao động sang nền kinh tế dựa trên đổi mới sáng tạo và tri thức.
Một môi trường pháp lý hiệu quả, minh bạch và thân thiện với nhà đầu tư về quản lý nhân lực quốc tế sẽ giúp Việt Nam củng cố vị thế là trung tâm đầu tư giá trị gia tăng trong khu vực.
ASL Law là công ty luật độc lập và cung cấp đầy đủ dịch vụ được tín nhiệm cao của Việt Nam gồm các luật sư giàu kinh nghiệm và tài năng. ASL Law được Legal500, Asia Law, WTR và Asia Business Law Journal xếp hạng là Công ty Luật hàng đầu tại Việt Nam. Có trụ sở tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, mục đích chính của ASL LAW là cung cấp lời tư vấn và giải pháp lý thiết thực, hiệu quả và hợp pháp nhất cho khách hàng trong nước và quốc tế. Nếu cần sự trợ giúp, Quý khách hàng có thể gửi email liên hệ tới [email protected].
Liên hệ với công ty Luật ASL LAW để được tư vấn Luật về Lao động và Việc làm.
BÀI VIẾT HỮU ÍCH LIÊN QUAN
