English
中文 (中国)
日本語
(Viết bởi TS. Nguyễn Thị Thu Hiền, Partner, ASL Law – Đăng trên Vietnam Investment Review) Trong bối cảnh khuôn khổ thuế tối thiểu toàn cầu đang định hình lại cạnh tranh tài khóa quốc tế, các ưu đãi dựa trên thuế truyền thống đang nhanh chóng mất đi hiệu quả như một công cụ chính để thu hút đầu tư nước ngoài. Nhận thức được sự thay đổi mang tính toàn cầu này, Việt Nam đã ban hành Luật Đầu tư mới – một đạo luật mang tính bước ngoặt, tái định nghĩa căn bản giá trị mà Việt Nam mang lại cho dòng vốn quốc tế.
Cải cách này đánh dấu sự chuyển đổi rõ rệt từ triết lý “tiền kiểm” sang môi trường kinh doanh “tạo điều kiện” và thân thiện với doanh nghiệp. Bằng việc hợp pháp hóa các cơ chế mới, Việt Nam hiện đang cạnh tranh trực tiếp với các điểm đến đầu tư hàng đầu trong khu vực dựa trên yếu tố quan trọng nhất của kinh doanh hiện đại: tốc độ triển khai.
Không chỉ dừng lại ở việc nới lỏng quy định, luật mới còn đưa ra nhiều điểm đột phá nhằm đảm bảo tính bền vững cho môi trường đầu tư trong tương lai. Khuôn khổ này không chỉ nhằm thu hút các nhà đầu tư chiến lược mới mà còn tạo điều kiện pháp lý linh hoạt để các tập đoàn toàn cầu hiện hữu mở rộng và củng cố hoạt động lâu dài tại Việt Nam. Tính đến năm 2026, Việt Nam đã định vị себя như một trung tâm chiến lược khu vực với giá trị cao, cho thấy cải cách thể chế thực sự là một lợi thế cạnh tranh.
Luật Đầu tư cho phép các dự án đầu tư nằm trong khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu công nghệ thông tin tập trung, khu thương mại tự do, trung tâm tài chính quốc tế và các khu chức năng trong khu kinh tế – trừ các dự án thuộc diện phải chấp thuận chủ trương đầu tư của Chính phủ – được lựa chọn đăng ký theo thủ tục đầu tư đặc biệt. Cơ chế này tương tự như cơ chế “luồng xanh” trong lĩnh vực hải quan.
Các dự án thực hiện theo cơ chế này sẽ được miễn một số thủ tục hành chính nhất định. Nhờ đó, phạm vi áp dụng cơ chế luồng xanh được mở rộng nhằm tối đa hóa việc hỗ trợ thủ tục hành chính trong các khu vực chuyên biệt này.
Doanh nghiệp đầu tư nước ngoài tại Việt Nam nên xem xét liên hệ với các văn phòng luật tại Hà Nội và văn phòng luật tại Hồ Chí Minh để nhận được tư vấn chi tiết phù hợp với tình hình thực tế của mình.
Luật cũng bãi bỏ yêu cầu điều chỉnh dự án trong hai trường hợp cụ thể: khi vốn thay đổi dưới 20% hoặc khi công nghệ được nâng cấp. Theo quy định hiện hành, chỉ còn 5 trường hợp doanh nghiệp bắt buộc phải điều chỉnh chủ trương đầu tư nước ngoài tại Việt Nam. Quy định mới này giúp đơn giản hóa đáng kể thủ tục hành chính, tạo môi trường thuận lợi hơn cho nhà đầu tư và tránh việc phải điều chỉnh chủ trương đầu tư đối với các thay đổi nhỏ.
Luật đồng thời đưa ra sự linh hoạt quan trọng liên quan đến thời hạn hoạt động của dự án. Khác với phiên bản năm 2020, nhà đầu tư hiện có thể tăng hoặc giảm thời hạn dự án tại bất kỳ thời điểm nào trong quá trình triển khai. Đáng chú ý, bên nhận chuyển nhượng dự án đang hoạt động có thể điều chỉnh thời hạn dự án để phù hợp với kế hoạch kinh doanh sau khi tiếp nhận. Lần đầu tiên, vòng đời dự án có thể được tái thiết ngay trong quá trình thực hiện, biến Việt Nam từ điểm dừng tạm thời thành căn cứ hoạt động lâu dài của các tập đoàn toàn cầu.
Luật mới cũng cho phép nhà đầu tư nước ngoài thành lập pháp nhân trước khi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, với điều kiện đáp ứng đầy đủ các điều kiện tiếp cận thị trường. Sửa đổi này đánh dấu bước chuyển lớn hướng tới môi trường đầu tư tự do hơn so với luật năm 2020, góp phần tăng cường thu hút vốn nước ngoài và đảm bảo sân chơi bình đẳng giữa nhà đầu tư trong nước và nước ngoài.
Việc thiết lập hiện diện pháp lý sớm giúp doanh nghiệp có thể tuyển dụng nhân sự và ký kết hợp đồng trước thời hạn, bảo đảm dự án có thể triển khai ngay khi được phê duyệt. Cải cách này cũng phù hợp với thông lệ quốc tế.
Luật cũng tạo ra sự thay đổi đáng kể trong chính sách đầu tư thông qua việc tinh gọn Phụ lục IV. Kết quả là 38 ngành nghề kinh doanh có điều kiện đã được bãi bỏ và 20 ngành nghề khác được điều chỉnh, thể hiện cam kết mạnh mẽ trong việc tự do hóa hoạt động kinh doanh. Những cải cách này được kỳ vọng sẽ thúc đẩy dòng vốn, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và giải phóng nguồn lực cho giai đoạn phát triển kinh tế – xã hội tiếp theo của Việt Nam.
Một bước chuyển quan trọng khác là việc quy định rõ 20 nhóm dự án phải xin chấp thuận chủ trương đầu tư. Danh mục đầy đủ này thay thế hệ thống phân tán theo thẩm quyền của luật năm 2020, loại bỏ sự mơ hồ về thủ tục đối với các lĩnh vực nhạy cảm như hạ tầng và viễn thông. Đồng thời, việc miễn áp dụng đối với các lĩnh vực không trọng yếu như cụm công nghiệp và một số dự án khoáng sản giúp môi trường đầu tư trở nên thông thoáng hơn, tạo điều kiện cho dòng vốn chiến lược được triển khai nhanh chóng.
Bên cạnh đó, luật phân cấp mạnh thẩm quyền từ trung ương xuống địa phương, thay thế các ngưỡng định lượng bằng đánh giá tác động định tính. Sự thay đổi này giúp giảm tình trạng tắc nghẽn ở cấp trung ương và thể hiện sự tin tưởng lớn vào năng lực quản lý của địa phương. Đối với nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam, việc thẩm định pháp lý sớm về đất đai và quy hoạch trở nên đặc biệt quan trọng, khi cơ quan cấp tỉnh sẽ đóng vai trò cửa ngõ chính đối với dòng vốn chiến lược.
Luật mới đánh dấu cột mốc lịch sử khi xác định công nghệ cao, kinh tế số và lĩnh vực xanh là trọng tâm của hệ thống ưu đãi. Bằng cách ưu tiên các ngành như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học và công nghệ carbon thấp, luật hướng tới thu hút các tập đoàn dẫn đầu ngành và giúp doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu đang dịch chuyển. Điều này thể hiện sự chuyển dịch rõ rệt từ thu hút vốn đại trà sang thu hút nguồn lực có giá trị gia tăng cao, phù hợp với tiêu chuẩn thương mại xanh quốc tế và mục tiêu phát triển bền vững quốc gia.
Luật cũng mở rộng đáng kể cơ chế chuyển nhượng dự án đầu tư, thay đổi cách tiếp cận hạn chế của phiên bản năm 2020. Nếu trước đây việc chuyển nhượng chỉ áp dụng trong một số trường hợp cụ thể, thì hiện nay phạm vi đã được mở rộng cho nhiều loại dự án hơn. Cải cách này tạo ra thị trường thứ cấp linh hoạt hơn, giúp nhà đầu tư dễ dàng thoái vốn hoặc tái cơ cấu danh mục đầu tư. Việc loại bỏ các rào cản cứng nhắc giúp Việt Nam xây dựng môi trường đầu tư năng động, nơi vốn và tài sản có thể được phân bổ hiệu quả hơn cho các nhà vận hành có năng lực, qua đó tăng tính thanh khoản tài sản và củng cố niềm tin của nhà đầu tư đối với khả năng dịch chuyển vốn dài hạn.
ASL Law là công ty luật độc lập và cung cấp đầy đủ dịch vụ được tín nhiệm cao của Việt Nam gồm các luật sư giàu kinh nghiệm và tài năng. ASL Law được Legal500, Asia Law, WTR và Asia Business Law Journal xếp hạng là Công ty Luật hàng đầu tại Việt Nam. Có trụ sở tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, mục đích chính của ASL LAW là cung cấp lời tư vấn và giải pháp lý thiết thực, hiệu quả và hợp pháp nhất cho khách hàng trong nước và quốc tế. Nếu cần sự trợ giúp, Quý khách hàng có thể gửi email liên hệ tới [email protected].
Liên hệ với công ty Luật ASL LAW để được tư vấn về Đầu tư tại Việt Nam và quốc tế.
BÀI VIẾT HỮU ÍCH LIÊN QUAN
