English
中文 (中国)
日本語
Không ít nhà đầu tư nước ngoài M&A Việt Nam cho rằng nếu hợp đồng mua bán cổ phần được ký tại Singapore, Hong Kong, Nhật Bản hay châu Âu thì chỉ cần tuân thủ pháp luật của nơi giao dịch diễn ra. Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, giao dịch offshore tại Việt Nam vẫn có thể thuộc phạm vi kiểm soát tập trung kinh tế tại Việt Nam và phát sinh nghĩa vụ thông báo tập trung kinh tế, do đó việc tham vấn luật sư kiểm soát tập trung kinh tế ngay từ giai đoạn chuẩn bị giao dịch là rất cần thiết.
Câu trả lời ngắn là: một giao dịch offshore vẫn có thể phải rà soát tại Việt Nam nếu giao dịch có tác động đến thị trường Việt Nam, chẳng hạn doanh nghiệp mục tiêu có doanh thu, tài sản, khách hàng, công ty con, hệ thống phân phối hoặc thị phần đáng kể tại Việt Nam.
Sau khi Nghị Quyết 66.18/2026/NQ-CP có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, một số ngưỡng tài chính trong cơ chế kiểm soát tập trung kinh tế được nâng lên, nhưng điều đó không có nghĩa các giao dịch offshore sẽ tự động nằm ngoài phạm vi xem xét. Doanh nghiệp kinh doanh tại Việt Nam vẫn cần đánh giá toàn diện trước khi ký kết và thực hiện giao dịch.
1. Giao dịch offshore là gì?
Hiểu đơn giản, giao dịch offshore là giao dịch mua bán doanh nghiệp hoặc mua bán cổ phần được thực hiện ngoài lãnh thổ Việt Nam.
Ví dụ:
- một tập đoàn tại Nhật Bản mua công ty mẹ đặt tại Singapore;
- một quỹ đầu tư mua cổ phần của công ty holding tại Hong Kong;
- hai doanh nghiệp nước ngoài thực hiện giao dịch chuyển nhượng cổ phần theo pháp luật nước ngoài.
Nhìn bề ngoài, các giao dịch này không diễn ra tại Việt Nam.
Tuy nhiên, nếu doanh nghiệp mục tiêu đang hoạt động tại Việt Nam hoặc có ảnh hưởng đáng kể đến thị trường Việt Nam thì giao dịch vẫn có thể cần được đánh giá theo Luật cạnh tranh Việt Nam.
Đây cũng là điểm mà nhiều nhà đầu tư nước ngoài M&A tại Việt Nam thường chỉ phát hiện khi giao dịch đã gần đến thời điểm closing.
Trên thực tế, cơ quan cạnh tranh không chỉ quan tâm nơi ký hợp đồng mà còn xem xét tác động của giao dịch đối với môi trường cạnh tranh tại Việt Nam.
Vì vậy, ngay từ giai đoạn lập cấu trúc giao dịch, nhiều doanh nghiệp đã chủ động thực hiện Tư vấn tuân thủ pháp luật cạnh tranh hoặc trao đổi với Luật sư kiểm soát tập trung kinh tế để xác định liệu giao dịch có phát sinh nghĩa vụ pháp lý tại Việt Nam hay không.
2. Vì sao giao dịch ký ở nước ngoài vẫn có thể phải rà soát tại Việt Nam?
Đây là câu hỏi được nhiều doanh nghiệp nước ngoài đặt ra khi chuẩn bị đầu tư hoặc tái cấu trúc tập đoàn.
Câu trả lời nằm ở tác động của giao dịch, chứ không phải địa điểm ký kết.
Một giao dịch được thực hiện hoàn toàn ở nước ngoài vẫn có thể phải xem xét theo Kiểm soát tập trung kinh tế tại Việt Nam nếu sau giao dịch, cấu trúc cạnh tranh trên thị trường Việt Nam có khả năng thay đổi.
Nói cách khác, yếu tố quyết định không phải hợp đồng được ký tại Singapore hay Hong Kong, mà là doanh nghiệp sau giao dịch có hoạt động kinh doanh đáng kể tại Việt Nam hay không.
Một số dấu hiệu thường cần được kiểm tra gồm:
| Nội dung cần xem xét | Ý nghĩa trong đánh giá cạnh tranh |
| Doanh thu tại Việt Nam | Đánh giá theo các tiêu chí tài chính của pháp luật |
| Tài sản tại Việt Nam | Xác định quy mô hoạt động của doanh nghiệp |
| Công ty con tại Việt Nam | Xem xét phạm vi hiện diện trên thị trường |
| Hệ thống phân phối | Đánh giá khả năng tác động đến cạnh tranh |
| Khách hàng tại Việt Nam | Xác định mức độ ảnh hưởng thực tế |
| Thị phần | Phân tích sức mạnh thị trường sau giao dịch |
Chính vì vậy, nhiều giao dịch offshore mặc dù không có bất kỳ tài liệu nào được ký tại Việt Nam nhưng vẫn cần đánh giá theo Quy định tập trung kinh tế tại Việt Nam.
Việc điều chỉnh Ngưỡng thông báo tập trung kinh tế theo Quy định tập trung kinh tế 2026 giúp giảm nghĩa vụ đối với một số giao dịch có quy mô nhỏ hơn, nhưng không thay đổi nguyên tắc đánh giá tác động cạnh tranh.
Do đó, nếu doanh nghiệp mục tiêu có doanh thu, tài sản, khách hàng hoặc hoạt động kinh doanh tại Việt Nam, giao dịch vẫn nên được rà soát trước khi hoàn tất.
Nhiều tập đoàn đa quốc gia hiện đưa bước đánh giá cạnh tranh vào quy trình legal due diligence song song với kiểm tra đầu tư tại Việt Nam, thuế và cấu trúc sở hữu. Cách làm này giúp tránh việc phải điều chỉnh điều kiện giao dịch ở giai đoạn cuối hoặc phát sinh yêu cầu làm việc với Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia sau khi các bên đã thống nhất lịch closing.
3. Các yếu tố cần xem xét: doanh thu tại Việt Nam, tài sản tại Việt Nam, khách hàng Việt Nam, thị phần, công ty con, nhà phân phối
Khi đánh giá một giao dịch offshore, doanh nghiệp không nên chỉ xem nơi ký hợp đồng hoặc nơi đặt công ty mẹ.
Điều quan trọng hơn là doanh nghiệp mục tiêu có mức độ hiện diện như thế nào tại Việt Nam.
Một số yếu tố thường được rà soát gồm:
| Yếu tố | Vì sao cần xem xét? |
| Doanh thu tại Việt Nam | Đối chiếu với các tiêu chí tài chính theo quy định hiện hành |
| Tài sản tại Việt Nam | Phản ánh quy mô hoạt động và mức độ hiện diện trên thị trường |
| Khách hàng tại Việt Nam | Đánh giá tác động thực tế của giao dịch |
| Thị phần | Phân tích khả năng ảnh hưởng đến cạnh tranh sau giao dịch |
| Công ty con hoặc công ty liên kết | Xác định phạm vi kinh doanh tại Việt Nam |
| Nhà phân phối hoặc đại lý | Đánh giá mạng lưới phân phối và sức mạnh thị trường |
Ví dụ, một doanh nghiệp không có pháp nhân tại Việt Nam nhưng sản phẩm được phân phối rộng thông qua hệ thống đại lý độc quyền vẫn có thể tạo ra ảnh hưởng đáng kể đối với thị trường.
Tương tự, một công ty chỉ sở hữu nền tảng số nhưng có lượng lớn người dùng hoặc khách hàng tại Việt Nam cũng không nên bỏ qua bước rà soát cạnh tranh.
Đó là lý do nhiều nhà đầu tư nước ngoài M&A Việt Nam đưa việc đánh giá Thông báo tập trung kinh tế vào danh mục kiểm tra ngay từ đầu, thay vì chỉ thực hiện khi giao dịch đã gần hoàn tất.
4. Ví dụ thực tiễn: Mua công ty mẹ ở Singapore hoặc Hong Kong nhưng target có hoạt động tại Việt Nam
Giả sử một tập đoàn tại châu Âu mua lại công ty holding đặt tại Singapore.
Bản thân giao dịch được đàm phán, ký kết và thanh toán hoàn toàn ngoài Việt Nam.
Tuy nhiên, công ty holding này lại sở hữu:
- một công ty con tại Việt Nam;
- hệ thống phân phối trên toàn quốc;
- doanh thu đáng kể từ thị trường Việt Nam;
- nhóm khách hàng lớn trong một ngành cụ thể.
Trong trường hợp này, giao dịch không nên được đánh giá chỉ theo pháp luật Singapore.
Doanh nghiệp cũng cần xem xét liệu giao dịch có thuộc phạm vi Kiểm soát tập trung kinh tế tại Việt Nam hay không.
Đây là tình huống khá phổ biến trong các thương vụ tái cấu trúc tập đoàn hoặc đầu tư xuyên biên giới.
Nếu việc đánh giá được thực hiện sớm, doanh nghiệp có thể chủ động xây dựng tiến độ giao dịch, thay vì phải bổ sung điều kiện hoặc điều chỉnh lịch closing ở giai đoạn cuối.
5. Cần đưa điều kiện cạnh tranh vào tài liệu giao dịch như thế nào?
Đối với các giao dịch có khả năng phải rà soát cạnh tranh, nội dung liên quan đến pháp luật cạnh tranh nên được đưa vào SPA, SHA hoặc các tài liệu giao dịch ngay từ giai đoạn đàm phán.
Một số nội dung thường được cân nhắc gồm:
- điều kiện tiên quyết liên quan đến việc hoàn thành thủ tục cạnh tranh (nếu có);
- nghĩa vụ phối hợp giữa các bên trong quá trình chuẩn bị hồ sơ;
- trách nhiệm cung cấp thông tin và dữ liệu phục vụ đánh giá;
- cơ chế xử lý nếu cơ quan có thẩm quyền yêu cầu bổ sung tài liệu hoặc kéo dài thời gian xem xét.
Việc chuẩn bị sớm giúp hạn chế trường hợp các bên đã ký hợp đồng nhưng chưa thống nhất được trách nhiệm thực hiện các thủ tục cần thiết.
Trong các giao dịch đa quốc gia, doanh nghiệp thường đồng thời làm việc với Luật sư cạnh tranh, Luật sư về luật cạnh tranh, Tư vấn luật cạnh tranh hoặc Công ty luật về cạnh tranh để bảo đảm các điều khoản về cạnh tranh thống nhất với tiến độ của toàn bộ giao dịch.
6. Vai trò của luật sư cạnh tranh tại Việt Nam trong giao dịch đa quốc gia
Đối với các thương vụ xuyên biên giới, luật sư phụ trách M&A tại nước ngoài thường tập trung vào cấu trúc giao dịch, điều kiện chuyển nhượng và quy định của quốc gia nơi ký kết.
Trong khi đó, các vấn đề liên quan đến pháp luật cạnh tranh tại Việt Nam lại cần được đánh giá riêng.
Vai trò của Luật sư kiểm soát tập trung kinh tế không chỉ là xác định giao dịch có thuộc diện phải thông báo hay không, mà còn hỗ trợ doanh nghiệp:
- rà soát các yếu tố có thể làm phát sinh nghĩa vụ tại Việt Nam;
- đánh giá rủi ro cạnh tranh đối với giao dịch offshore;
- phối hợp với nhóm luật sư quốc tế để thống nhất tiến độ ký kết và closing;
- chuẩn bị hồ sơ, dữ liệu và phương án làm việc với cơ quan quản lý nếu cần.
Trong nhiều trường hợp, doanh nghiệp cũng lựa chọn sử dụng Dịch vụ pháp lý về cạnh tranh, làm việc với Công ty luật chống độc quyền, Luật sư chống độc quyền, Luật sư về luật chống độc quyền hoặc Tư vấn chống độc quyền nhằm đồng bộ việc rà soát cạnh tranh với các nội dung pháp lý khác của giao dịch.
Việc tham vấn sớm thường giúp doanh nghiệp xử lý các vấn đề phát sinh hiệu quả hơn so với việc chỉ rà soát khi giao dịch đã bước vào giai đoạn cuối.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
1. Giao dịch offshore có phải thông báo tập trung kinh tế tại Việt Nam không?
Có thể. Nếu giao dịch có tác động đến thị trường Việt Nam thì vẫn cần được đánh giá theo quy định pháp luật.
2. Nếu bên mua và bên bán đều ở nước ngoài thì Luật cạnh tranh Việt Nam có áp dụng không?
Có thể áp dụng nếu doanh nghiệp mục tiêu hoặc giao dịch có ảnh hưởng đáng kể đến thị trường Việt Nam.
3. Nhà đầu tư nước ngoài cần kiểm tra những ngưỡng nào?
Doanh nghiệp nên rà soát các tiêu chí về doanh thu, tài sản, giá trị giao dịch và các yếu tố cạnh tranh theo quy định hiện hành.
4. Có cần luật sư Việt Nam tham gia khi giao dịch được ký ở nước ngoài không?
Nên có nếu giao dịch có liên quan đến hoạt động kinh doanh hoặc thị trường Việt Nam.
5. Giao dịch mua công ty mẹ ở Singapore có phải rà soát tại Việt Nam không?
Có thể, nếu doanh nghiệp mục tiêu có doanh thu, tài sản, khách hàng hoặc hoạt động đáng kể tại Việt Nam.
6. Thời điểm nào nên đánh giá nghĩa vụ thông báo tập trung kinh tế?
Nên thực hiện ngay từ giai đoạn chuẩn bị giao dịch hoặc trước khi ký các tài liệu chính.
Kết luận
Một giao dịch được ký ngoài Việt Nam không đồng nghĩa với việc nằm ngoài phạm vi xem xét của pháp luật cạnh tranh Việt Nam. Khi doanh nghiệp mục tiêu kinh doanh tại Việt Nam có hoạt động, doanh thu, tài sản, khách hàng hoặc thị phần tại Việt Nam, giao dịch vẫn có thể cần được đánh giá theo các quy định về tập trung kinh tế trước khi hoàn tất.
Việc rà soát sớm giúp doanh nghiệp chủ động về cấu trúc giao dịch, tiến độ ký kết và kế hoạch closing, đồng thời hạn chế các rủi ro phát sinh khi giao dịch đã ở giai đoạn cuối.
ASL LAW hỗ trợ doanh nghiệp, nhà đầu tư tại Việt Nam, quỹ đầu tư, công ty FDI và tập đoàn đa quốc gia trong việc rà soát rủi ro theo luật cạnh tranh Việt Nam, đánh giá nghĩa vụ thông báo tập trung kinh tế, tư vấn cấu trúc giao dịch M&A, rà soát hợp đồng phân phối, chính sách giá, nền tảng số và các vấn đề liên quan đến lạm dụng vị trí thống lĩnh thị trường. Doanh nghiệp cần luật sư cạnh tranh hoặc luật sư kiểm soát tập trung kinh tế tại Việt Nam có thể liên hệ ASL LAW để được tư vấn phù hợp với giao dịch và mô hình kinh doanh cụ thể.
ASL Law là công ty luật độc lập và cung cấp đầy đủ dịch vụ được tín nhiệm cao của Việt Nam gồm các luật sư giàu kinh nghiệm và tài năng. ASL Law được Legal500, Asia Law, WTR và Asia Business Law Journal xếp hạng là Công ty Luật hàng đầu tại Việt Nam. Có trụ sở tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, mục đích chính của ASL LAW là cung cấp lời tư vấn và giải pháp lý thiết thực, hiệu quả và hợp pháp nhất cho khách hàng trong nước và quốc tế. Nếu cần sự trợ giúp, Quý khách hàng có thể gửi email liên hệ tới [email protected].
Liên hệ với công ty Luật về cạnh tranh ASL LAW để được tư vấn về Luật cạnh tranh Việt Nam bởi Luật sư cạnh tranh chuyên về chống độc quyền, kiểm soát tập trung kinh tế.
BÀI VIẾT HỮU ÍCH LIÊN QUAN
