Báo cáo giám sát thương mại mới nhất của Ban Thư ký Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), công bố ngày 03 tháng 7 năm 2025, cho thấy sự gia tăng mạnh mẽ các biện pháp thuế quan mới và tỷ trọng thương mại toàn cầu chịu ảnh hưởng bởi các chính sách thuế quan trong giai đoạn từ tháng 10 năm 2024 đến tháng 5 năm 2025.
Diễn biến này đã góp phần tạo nên bối cảnh thương mại quốc tế bất ổn, khó dự đoán. Tuy vậy, bất chấp sự gia tăng căng thẳng chính sách thương mại, rủi ro địa chính trị và xung đột khu vực, phần lớn các quốc gia thành viên WTO vẫn tích cực theo đuổi các giải pháp đàm phán nhằm giải quyết bất đồng thương mại.
Tổng Giám đốc WTO nhận định rằng trong bối cảnh cuộc khủng hoảng thương mại hiện nay, thế giới đang chứng kiến những tín hiệu tích cực về đối thoại và nỗ lực hướng tới giải pháp thông qua đàm phán.
Bản cập nhật giám sát thương mại của WTO ghi nhận những biến động lớn trong môi trường thương mại toàn cầu, đặc biệt là các biện pháp thuế quan mới tác động trên diện rộng đến cả khối lượng và giá trị thương mại hàng hóa.
Giá trị thương mại hàng hóa toàn cầu chịu tác động từ các mức thuế quan mới và các biện pháp liên quan trong giai đoạn đánh giá được ước tính lên tới 2.732,7 tỷ USD — tăng hơn ba lần so với mức 887,6 tỷ USD trong cùng kỳ của báo cáo trước. Đây là mức độ bảo hộ thương mại cao nhất được ghi nhận kể từ khi WTO bắt đầu thực hiện công tác giám sát chính sách thương mại từ năm 2009.
Sau một loạt các hành động thương mại của Hoa Kỳ kể từ đầu năm 2025 — phần lớn được Hoa Kỳ viện dẫn vì lý do an ninh quốc gia và khẩn cấp kinh tế — các đối thoại thương mại đã được tăng cường và nhiều nỗ lực nhằm tìm kiếm giải pháp thông qua đàm phán đã được thúc đẩy. Dù môi trường chính sách thương mại còn nhiều bất ổn, các thành viên WTO vẫn tiếp tục chủ động tạo thuận lợi thương mại, bao gồm cả trong lĩnh vực dịch vụ.
Trong giai đoạn từ giữa tháng 10 năm 2024 đến giữa tháng 5 năm 2025, các thành viên WTO đã thực hiện tổng cộng 644 biện pháp thương mại đối với hàng hóa. Trong đó, biện pháp chống bán phá giá chiếm tỷ trọng lớn nhất, với 296 vụ việc được khởi xướng và áp dụng, tương đương 46% tổng số biện pháp.
Tuy nhiên, mặc dù số lượng các cuộc điều tra chống bán phá giá được khởi xướng đạt mức cao nhất trong hơn một thập kỷ, giá trị thương mại bị tác động chỉ ở mức khoảng 63,9 tỷ USD — thấp hơn đáng kể so với mức 100 tỷ USD của kỳ báo cáo trước, chiếm 0,26% thương mại hàng hóa toàn cầu.
Ngoài ra, có 141 biện pháp thương mại khác được ghi nhận, bao gồm tăng thuế nhập khẩu và các hạn chế xuất khẩu, cùng với 207 biện pháp tạo thuận lợi cho thương mại.
Tổng giá trị thương mại bị tác động bởi các biện pháp bảo hộ thương mại (không bao gồm chống bán phá giá) trong giai đoạn đánh giá được ước tính khoảng 2.732,7 tỷ USD — mức cao nhất từng được ghi nhận kể từ năm 2009, chủ yếu do gia tăng thuế nhập khẩu. Trong đó, khoảng 83% (tương đương 2.261,3 tỷ USD) liên quan trực tiếp đến các thay đổi chính sách thương mại diễn ra từ đầu năm 2025.
Ở chiều ngược lại, giá trị thương mại được hưởng lợi từ các biện pháp tạo thuận lợi trong cùng kỳ chỉ đạt 1.038,6 tỷ USD, giảm so với mức 1.440,4 tỷ USD của kỳ trước. Điều này phản ánh xu hướng ngày càng rõ rệt của các quốc gia trong việc tăng cường các chính sách bảo hộ sản xuất trong nước, đặc biệt là thông qua các biện pháp hạn chế nhập khẩu.
Trong lĩnh vực thương mại dịch vụ, 34 thành viên và bốn quan sát viên WTO đã áp dụng tổng cộng 69 biện pháp mới — giảm so với cùng kỳ năm 2024. Phần lớn các biện pháp này thể hiện cam kết tích cực của các quốc gia trong việc tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại dịch vụ thông qua việc mở cửa thị trường, tự do hóa điều kiện cung cấp dịch vụ và cải thiện khung pháp lý, bất chấp môi trường thương mại toàn cầu nhiều biến động.
Về mặt chính sách công nghiệp, các biện pháp hỗ trợ kinh tế như trợ cấp, gói kích thích, viện trợ nhà nước và ưu đãi xuất khẩu vẫn tiếp tục đóng vai trò trọng yếu. Tuy nhiên, từ tháng 4 năm 2025, khi hàng rào thương mại có xu hướng gia tăng, việc sử dụng các hình thức hỗ trợ trực tiếp đã giảm và được thay thế bằng các công cụ quản lý. Các biện pháp này cũng đang dịch chuyển mục tiêu từ tăng trưởng kinh tế thuần túy sang những ưu tiên rộng hơn như ứng phó biến đổi khí hậu, bảo đảm an ninh chuỗi cung ứng và an ninh quốc gia.
Để đảm bảo lợi ích chính đáng của mình, các doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu sản phẩm nên tìm hiểu quy định, trình tự điều tra của các vụ việc phòng vệ thương mại và chủ động liên hệ với các công ty luật Việt Nam có kinh nghiệm chuyên môn trong lĩnh vực chống bán phá giá, phòng vệ thương mại để nhận được hỗ trợ kịp thời.
ASL Law là công ty luật độc lập và cung cấp đầy đủ dịch vụ được tín nhiệm cao của Việt Nam gồm các luật sư giàu kinh nghiệm và tài năng. ASL Law được Legal500, Asia Law, WTR và Asia Business Law Journal xếp hạng là Công ty Luật hàng đầu tại Việt Nam. Có trụ sở tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, mục đích chính của ASL LAW là cung cấp lời tư vấn và giải pháp lý thiết thực, hiệu quả và hợp pháp nhất cho khách hàng trong nước và quốc tế. Nếu cần sự trợ giúp, Quý khách hàng có thể gửi email liên hệ tới [email protected].
Liên hệ với công ty Luật ASL LAW để được hướng dẫn về Chống Bán Phá giá Và Phòng Vệ Thương Mại.
BÀI VIẾT HỮU ÍCH LIÊN QUAN
English
中文 (中国)
日本語

