English
中文 (中国)
日本語
Trong bối cảnh lĩnh vực công nghệ tài chính tại Việt Nam phát triển nhanh nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý, việc Chính phủ ban hành Nghị định 94/2025/NĐ-CP đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong cách tiếp cận quản lý Fintech.
Lần đầu tiên, các mô hình tài chính số được đặt trong một khung pháp lý tương đối đầy đủ, từ cơ chế cấp phép, sandbox thử nghiệm đến nghĩa vụ tuân thủ về dữ liệu và an ninh mạng. Bài viết này phân tích những điểm mới đáng chú ý của hệ thống Fintech theo Nghị định 94/2025/NĐ-CP, qua đó làm rõ tác động của nghị định đối với doanh nghiệp Fintech và nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam đang hoặc sẽ tham gia thị trường Việt Nam.
Lần đầu tiên hình thành khung pháp lý thống nhất cho Fintech tại Việt Nam
Nghị định 94/2025/NĐ-CP đánh dấu lần đầu tiên Việt Nam xây dựng một khung pháp lý tương đối đầy đủ và thống nhất dành riêng cho lĩnh vực công nghệ tài chính. Trước thời điểm nghị định được ban hành, các hoạt động Fintech chủ yếu bị điều chỉnh gián tiếp bởi nhiều văn bản pháp luật khác nhau như pháp luật ngân hàng, đầu tư, doanh nghiệp, công nghệ thông tin và an ninh mạng.
Cách tiếp cận phân tán này khiến doanh nghiệp khó xác định chính xác nghĩa vụ pháp lý, đồng thời làm gia tăng rủi ro tuân thủ trong quá trình vận hành và mở rộng mô hình kinh doanh.
Việc ban hành Nghị định 94/2025 giúp khắc phục khoảng trống pháp lý kéo dài đối với dịch vụ tài chính số. Thông qua việc thiết lập các nguyên tắc quản lý, điều kiện hoạt động và cơ chế giám sát, nghị định tạo ra một nền tảng pháp lý rõ ràng hơn để Nhà nước thực hiện chức năng quản lý, đồng thời giúp doanh nghiệp có cơ sở pháp lý để hoạch định chiến lược phát triển dài hạn. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh Fintech ngày càng gắn chặt với hệ thống ngân hàng và thị trường tài chính.
Từ góc độ chính sách, Nghị định 94/2025 thể hiện cách tiếp cận thận trọng nhưng không bảo thủ. Thay vì cấm đoán hoặc để thị trường tự phát, Nhà nước lựa chọn thiết lập khung quản lý có kiểm soát, vừa thúc đẩy đổi mới sáng tạo, vừa hạn chế rủi ro về tài chính, công nghệ và an ninh hệ thống. Đây là nền tảng quan trọng để Fintech phát triển theo hướng bền vững và có trật tự tại Việt Nam.
Mở rộng và làm rõ phạm vi các mô hình Fintech được quản lý
Một điểm mới quan trọng của Nghị định 94/2025 là việc xác định tương đối rõ các nhóm hoạt động Fintech trọng tâm thuộc diện quản lý. Trong đó, các mô hình như cho vay ngang hàng (P2P lending), chấm điểm tín dụng và chia sẻ dữ liệu thông qua Open APIs được đưa vào phạm vi điều chỉnh trực tiếp, phản ánh mức độ rủi ro và tác động của các mô hình này đối với hệ thống tài chính và người tiêu dùng.
Đáng chú ý, nghị định không tiếp cận quản lý Fintech thuần túy theo tên gọi công nghệ hay hình thức cung cấp dịch vụ. Thay vào đó, cơ quan quản lý lựa chọn cách tiếp cận dựa trên bản chất hoạt động tài chính, bất kể dịch vụ được triển khai thông qua ứng dụng di động, nền tảng trực tuyến hay hợp tác với tổ chức tín dụng trong nước. Cách tiếp cận này giúp hạn chế tình trạng “lách luật” bằng giải pháp kỹ thuật và tăng tính nhất quán trong áp dụng pháp luật.
Đối với các mô hình Fintech mới như robo-advisory hoặc embedded finance, Nghị định 94/2025 không loại trừ ngay từ đầu mà mở ra khả năng xếp loại linh hoạt vào các nhóm quản lý hoặc cấp phép phù hợp.
Tuy nhiên, sự linh hoạt này cũng đồng nghĩa với việc doanh nghiệp phải chủ động đánh giá mô hình hoạt động của mình để xác định nghĩa vụ pháp lý tương ứng. Trong thực tiễn, việc phân loại chưa rõ ràng có thể làm phát sinh rủi ro chậm triển khai hoặc phải điều chỉnh mô hình kinh doanh, đòi hỏi doanh nghiệp Fintech cần theo sát hướng dẫn của cơ quan quản lý trong quá trình vận hành.
Doanh nghiệp đầu tư nước ngoài tại Việt Nam nên xem xét liên hệ với các văn phòng luật tại Hà Nội và văn phòng luật tại Hồ Chí Minh để nhận được tư vấn chi tiết phù hợp với tình hình thực tế của mình.
Thiết lập cơ chế cấp phép và sandbox mang tính phân tầng
Một điểm đổi mới quan trọng của Nghị định 94/2025/NĐ-CP là việc thiết lập cơ chế cấp phép tương đối rõ ràng, gắn với mức độ rủi ro và phạm vi hoạt động của từng mô hình Fintech. Thay vì áp dụng một cơ chế cấp phép thống nhất cho mọi loại hình, nghị định cho phép phân biệt giữa các doanh nghiệp phải xin giấy phép đầy đủ và các mô hình được tham gia cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (regulatory sandbox). Cách tiếp cận này giúp giảm rào cản gia nhập thị trường đối với các mô hình đổi mới sáng tạo, đồng thời vẫn duy trì khả năng kiểm soát rủi ro của cơ quan quản lý.
Đối với cơ chế cấp phép chính thức, Nghị định 94/2025 đặt ra các yêu cầu tương đối chặt chẽ liên quan đến vốn điều lệ, năng lực công nghệ, hệ thống an ninh mạng, chính sách phòng chống rửa tiền và nghĩa vụ báo cáo định kỳ.
Những yêu cầu này phản ánh quan điểm quản lý coi Fintech là một bộ phận có tác động trực tiếp đến an toàn hệ thống tài chính, không đơn thuần là doanh nghiệp công nghệ. Do đó, doanh nghiệp Fintech cần chuẩn bị nghiêm túc về tổ chức, quản trị và hạ tầng tuân thủ ngay từ giai đoạn đầu.
Song song với cơ chế cấp phép, regulatory sandbox được thiết kế như một công cụ chính sách quan trọng nhằm thử nghiệm các mô hình Fintech mới trong môi trường có kiểm soát. Thông qua sandbox, doanh nghiệp được phép triển khai sản phẩm, dịch vụ trong phạm vi và thời hạn nhất định dưới sự giám sát của Ngân hàng Nhà nước.
Cơ chế này cho phép cơ quan quản lý đánh giá tính khả thi của mô hình mới trên thực tế, trong khi doanh nghiệp có cơ hội hoàn thiện sản phẩm và chuẩn bị cho giai đoạn xin cấp phép chính thức.
Siết chặt nghĩa vụ tuân thủ, đặc biệt về dữ liệu và an ninh mạng
Bên cạnh việc mở ra không gian thử nghiệm cho đổi mới sáng tạo, Nghị định 94/2025 đồng thời siết chặt các nghĩa vụ tuân thủ đối với doanh nghiệp Fintech, đặc biệt trong lĩnh vực bảo vệ dữ liệu và an ninh mạng. Fintech, với đặc thù xử lý khối lượng lớn dữ liệu tài chính và dữ liệu cá nhân, được xác định là lĩnh vực có mức độ rủi ro cao nếu xảy ra sự cố công nghệ hoặc vi phạm dữ liệu.
Theo nghị định và các văn bản pháp luật liên quan, doanh nghiệp Fintech phải đáp ứng yêu cầu lưu trữ dữ liệu người dùng tại Việt Nam, áp dụng các biện pháp bảo mật nhiều lớp như mã hóa, kiểm soát truy cập và giám sát hệ thống. Ngoài ra, doanh nghiệp còn phải xây dựng cơ chế phát hiện, ứng phó và thông báo kịp thời khi xảy ra sự cố an ninh mạng hoặc vi phạm dữ liệu. Các nghĩa vụ này không chỉ mang tính kỹ thuật mà còn gắn với trách nhiệm pháp lý và quản trị nội bộ của doanh nghiệp.
Việc tăng cường nghĩa vụ tuân thủ cũng đi kèm với hệ thống chế tài nghiêm khắc hơn. Hoạt động không phép, vượt quá phạm vi sandbox hoặc vi phạm quy định về dữ liệu và an ninh mạng có thể dẫn đến xử phạt hành chính, đình chỉ hoạt động, thậm chí thu hồi giấy phép. Điều này cho thấy Nghị định 94/2025 không chỉ đóng vai trò định hướng phát triển Fintech, mà còn là công cụ quan trọng để bảo vệ người tiêu dùng và duy trì sự ổn định của thị trường tài chính số.
Tác động đối với doanh nghiệp Fintech trong nước và nhà đầu tư nước ngoài
Nghị định 94/2025/NĐ-CP tạo ra những thay đổi đáng kể đối với cách thức doanh nghiệp Fintech tiếp cận và vận hành tại thị trường Việt Nam. Đối với doanh nghiệp trong nước, nghị định mang lại sự rõ ràng hơn về hành lang pháp lý, giúp giảm rủi ro “xám” trong quá trình triển khai sản phẩm và mở rộng quy mô. Tuy nhiên, đi kèm với sự rõ ràng này là yêu cầu tuân thủ cao hơn, đòi hỏi doanh nghiệp phải đầu tư đáng kể vào hệ thống quản trị, công nghệ và nguồn lực pháp lý để đáp ứng các tiêu chuẩn mới.
Đối với nhà đầu tư và doanh nghiệp Fintech nước ngoài, Nghị định 94/2025 thể hiện quan điểm quản lý thận trọng của Việt Nam trong việc mở cửa thị trường tài chính số. Việc yêu cầu thành lập pháp nhân tại Việt Nam hoặc hợp tác với tổ chức đã được cấp phép, cùng với các giới hạn về sở hữu nước ngoài trong một số lĩnh vực nhạy cảm, buộc nhà đầu tư phải xây dựng chiến lược gia nhập thị trường bài bản và dài hạn hơn. Đồng thời, các nghĩa vụ về lưu trữ dữ liệu và an ninh mạng cũng làm gia tăng chi phí tuân thủ đối với mô hình xuyên biên giới.
Ở chiều ngược lại, nghị định cũng tạo ra lợi thế cạnh tranh rõ rệt cho những doanh nghiệp chủ động thích ứng sớm. Các công ty đầu tư nước ngoài tại Việt Nam bài bản vào tuân thủ pháp luật, minh bạch mô hình kinh doanh và hợp tác chặt chẽ với cơ quan quản lý có khả năng tận dụng tốt hơn cơ chế sandbox và cơ hội được cấp phép chính thức. Về dài hạn, Nghị định 94/2025 góp phần định hình một hệ sinh thái Fintech phát triển có trật tự, trong đó những doanh nghiệp tuân thủ tốt sẽ có nền tảng vững chắc để tăng trưởng bền vững tại thị trường Việt Nam.
ASL Law là công ty luật độc lập và cung cấp đầy đủ dịch vụ được tín nhiệm cao của Việt Nam gồm các luật sư giàu kinh nghiệm và tài năng. ASL Law được Legal500, Asia Law, WTR và Asia Business Law Journal xếp hạng là Công ty Luật hàng đầu tại Việt Nam. Có trụ sở tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, mục đích chính của ASL LAW là cung cấp lời tư vấn và giải pháp lý thiết thực, hiệu quả và hợp pháp nhất cho khách hàng trong nước và quốc tế. Nếu cần sự trợ giúp, Quý khách hàng có thể gửi email liên hệ tới [email protected].
Liên hệ với công ty Luật ASL LAW để được tư vấn về Đầu tư tại Việt Nam và quốc tế.
BÀI VIẾT HỮU ÍCH LIÊN QUAN
