English
中文 (中国)
日本語
Ngày 10/12/2025, tại Kỳ họp thứ 10 của Quốc hội khóa XV, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ số 131/2025/QH15 đã được thông qua và chính thức có hiệu lực từ ngày 01/4/2026. Việc ban hành đạo luật này đánh dấu một bước điều chỉnh quan trọng trong hệ thống pháp luật về sở hữu trí tuệ, hướng đến hiện đại hóa thủ tục, nâng cao hiệu quả khai thác tài sản trí tuệ và thích ứng với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ trong giai đoạn mới. Dưới đây là 5 điểm mới tạo thay đổi lớn của Luật Sở hữu trí tuệ Sửa đổi 2025.
1. Đẩy mạnh cải cách thủ tục và chuyển đổi số trong hoạt động sở hữu trí tuệ
Một trong những điểm nổi bật của Luật là việc tập trung cải cách thủ tục hành chính, rút ngắn đáng kể thời gian xử lý đơn sở hữu công nghiệp và đơn giản hóa quy trình đăng ký quyền. Thời hạn thẩm định nội dung đối với đơn sáng chế được rút từ 18 tháng xuống còn 12 tháng; đơn đăng ký nhãn hiệu hàng hoá độc quyền giảm từ 9 tháng xuống 5 tháng; đơn đăng ký bảo hộ kiểu dáng công nghiệp cũng được rút ngắn xuống 5 tháng; thời gian công bố đơn chỉ còn 1 tháng.
Đặc biệt, cơ chế thẩm định nhanh đối với đơn đăng ký độc quyền sáng chế và nhãn hiệu được bổ sung, cho phép hoàn thành thẩm định nội dung trong khoảng 3 tháng nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định của Chính phủ. Đây là bước tiến đáng chú ý, giúp nâng cao tính cạnh tranh của hệ thống đăng ký sở hữu trí tuệ và tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp tiếp cận nhanh hơn với quyền bảo hộ.
Song song với việc rút ngắn thời gian xử lý, Luật cũng đặt ra yêu cầu chuyển đổi số toàn diện trong hoạt động sở hữu trí tuệ. Quy trình xử lý đơn sẽ được đơn giản hóa, tăng cường hậu kiểm và ứng dụng công nghệ mới, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo, nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và đảm bảo thực hiện đúng các mốc thời gian theo quy định.
2. Khuyến khích khai thác thương mại quyền sở hữu trí tuệ
Luật sửa đổi lần này không chỉ dừng lại ở việc bảo hộ quyền mà còn hướng đến việc biến quyền sở hữu trí tuệ thành tài sản có giá trị kinh tế thực sự. Khung pháp lý về khai thác thương mại quyền sở hữu trí tuệ được thiết lập nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và cá nhân sử dụng quyền sở hữu trí tuệ trong các hoạt động dân sự, thương mại và đầu tư.
Chủ sở hữu có thể sử dụng quyền sở hữu trí tuệ để góp vốn, thế chấp vay vốn hoặc tham gia các giao dịch thương mại theo quy định pháp luật. Đồng thời, cơ sở dữ liệu về giá giao dịch quyền sở hữu trí tuệ sẽ được hình thành để tăng tính minh bạch cho thị trường và tạo điều kiện phát triển các tổ chức trung gian như định giá, môi giới quyền sở hữu trí tuệ.
Một điểm mới đáng chú ý là quy định về việc lập danh mục riêng để quản trị nội bộ đối với các quyền sở hữu trí tuệ chưa đủ điều kiện ghi nhận giá trị tài sản trong sổ kế toán. Điều này góp phần thay đổi nhận thức của doanh nghiệp, khuyến khích quản lý quyền sở hữu trí tuệ như một tài sản quan trọng, hạn chế tình trạng văn bằng bảo hộ bị bỏ quên hoặc không được duy trì hiệu lực.
3. Mở rộng phạm vi bảo hộ đối tượng sở hữu trí tuệ
Luật sửa đổi đã bổ sung cơ chế bảo hộ đối với nhiều đối tượng mới, phù hợp với thực tiễn phát triển của thị trường và công nghệ. Trong lĩnh vực kiểu dáng công nghiệp, quy định mới cho phép bảo hộ phần không tách rời của sản phẩm, đồng thời mở rộng phạm vi bảo hộ sang các sản phẩm phi vật lý như giao diện đồ họa người dùng (GUI), biểu tượng (icon) và các thiết kế số.
Ở lĩnh vực quyền tác giả và quyền liên quan, tín hiệu cáp mang chương trình được mã hóa cũng được đưa vào diện bảo hộ, góp phần tăng cường bảo vệ nội dung số và hệ thống truyền dẫn chương trình trong môi trường công nghệ hiện đại.
Liên hệ với ASL LAW, Công ty luật Sở hữu trí tuệ hàng đầu Việt Nam cung cấp dịch vụ Sở hữu trí tuệ, dịch vụ đăng ký nhãn hiệu quốc tế, bảo hộ kiểu dáng và đăng ký bản quyền logo,… phù hợp với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp kinh doanh và đầu tư tại Việt Nam.
4. Giải quyết các vấn đề phát sinh từ trí tuệ nhân tạo
Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo đã đặt ra nhiều thách thức pháp lý đối với hệ thống sở hữu trí tuệ, và Luật số 131/2025/QH15 đã bước đầu đưa ra các quy định để xử lý vấn đề này.
Luật cho phép khai thác dữ liệu phục vụ nghiên cứu, thử nghiệm và huấn luyện hệ thống AI, nhưng phải đảm bảo không gây ảnh hưởng bất hợp lý đến quyền và lợi ích hợp pháp của chủ sở hữu và tác giả. Đồng thời, các quy định về bảo hộ đối tượng do AI tạo ra cũng được làm rõ.
Cụ thể, văn bằng bảo hộ có thể bị từ chối hoặc hủy bỏ nếu xác định đối tượng được tạo ra hoàn toàn bởi AI mà không có sự sáng tạo của con người, phù hợp với nguyên tắc chỉ bảo hộ đối tượng do con người tạo ra. Bên cạnh đó, Chính phủ sẽ ban hành quy định chi tiết về việc xác lập quyền đối với các sản phẩm có sử dụng AI trong quá trình sáng tạo.
Ngoài ra, việc đăng ký nhãn hiệu có chứa tên quốc gia Việt Nam cũng được kiểm soát chặt chẽ hơn nhằm tránh tình trạng sử dụng không phù hợp hoặc gây nhầm lẫn.
5. Tăng cường hiệu quả bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ
Luật sửa đổi tiếp tục hoàn thiện các biện pháp bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, đặc biệt trong môi trường số. Các chế tài dân sự đối với hành vi xâm phạm được bổ sung và làm rõ, đồng thời quy định trách nhiệm của các nền tảng số trong việc phối hợp bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.
Mức bồi thường thiệt hại theo luật định cũng được nâng lên nhằm tăng tính răn đe và phù hợp với thực tiễn, góp phần hạn chế các hành vi xâm phạm quyền trên không gian mạng.
Những lưu ý đối với tổ chức và cá nhân
Cùng với những thay đổi tích cực, Luật cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với tổ chức và cá nhân trong việc tuân thủ quy định về sở hữu trí tuệ. Các hành vi xâm phạm quyền trên môi trường số sẽ bị xử lý nghiêm khắc hơn, do đó doanh nghiệp và người dân cần chủ động rà soát hoạt động của mình để tránh rủi ro pháp lý và thiệt hại kinh tế.
Bên cạnh đó, các căn cứ hủy bỏ hoặc chấm dứt hiệu lực văn bằng bảo hộ được bổ sung có thể làm phát sinh thêm thời gian và chi phí trong quá trình xử lý tranh chấp. Việc thuê luật sư, trưng cầu giám định hoặc xin ý kiến chuyên gia có thể trở thành yếu tố cần thiết khi theo đuổi các vụ việc liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ.
Tổng thể ý nghĩa của Luật sửa đổi
Việc sửa đổi Luật Sở hữu trí tuệ lần này góp phần hoàn thiện khung pháp lý, tạo môi trường thuận lợi cho hoạt động bảo hộ, khai thác và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng. Luật không chỉ thúc đẩy đổi mới sáng tạo mà còn hỗ trợ phát triển thị trường tài sản trí tuệ, nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm và doanh nghiệp Việt Nam.
Đồng thời, đây cũng là bước đi quan trọng nhằm tạo nền tảng cho việc tiếp thu và làm chủ các thành tựu khoa học – công nghệ tiên tiến, góp phần nâng cao chất lượng tăng trưởng và thúc đẩy quá trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam trong giai đoạn mới.
ASL Law là công ty luật độc lập và cung cấp đầy đủ dịch vụ được tín nhiệm cao của Việt Nam gồm các luật sư giàu kinh nghiệm và tài năng. ASL Law được Legal500, Asia Law, WTR và Asia Business Law Journal xếp hạng là Công ty Luật hàng đầu tại Việt Nam. Có trụ sở tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, mục đích chính của ASL LAW là cung cấp lời tư vấn và giải pháp lý thiết thực, hiệu quả và hợp pháp nhất cho khách hàng trong nước và quốc tế. Nếu cần sự trợ giúp, Quý khách hàng có thể gửi email liên hệ tới [email protected].
Liên hệ với công ty Luật ASL LAW để được tư vấn về Luật sở hữu trí tuệ tại Việt Nam và quốc tế.
BÀI VIẾT HỮU ÍCH LIÊN QUAN
