Ngày 17/11/2026, Tòa án nhân dân Khu vực 1 – Nghệ An xét xử sơ thẩm vụ án hình sự đối với ông Lương Ngọc Thành, Giám đốc Công ty TNHH Tư vấn và Xây dựng Nhà Thoáng, về tội “Xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan” theo Điều 225 Bộ luật Hình sự.
ASL LAW tham gia vụ án với tư cách đại diện pháp lý của ba chủ thể quyền thuộc tập đoàn công nghệ Chaos tại Cộng hòa Séc, Đức và Bulgaria, liên quan đến các phần mềm thiết kế V-Ray, Corona và Vantage.
Đây là trường hợp đầu tiên theo thông tin công khai ghi nhận tại Việt Nam giám đốc của chính doanh nghiệp sử dụng phần mềm bị đưa ra xét xử hình sự trong vụ việc liên quan đến việc cài đặt, sử dụng phần mềm không có giấy phép phục vụ hoạt động kinh doanh.
Khác với vụ án được công bố tại Phú Thọ năm 2026 liên quan đến việc cài đặt, kích hoạt phần mềm trái phép trên máy tính để cung cấp ra thị trường, vụ Nhà Thoáng xuất phát từ việc sử dụng phần mềm trong hoạt động của chính doanh nghiệp.
Kết quả xét xử: Phạt tiền, khắc phục thiệt hại và xử lý tiền từ hợp đồng
Phiên tòa sơ thẩm ngày 17/11/2026 kết thúc với hình phạt đối với bị cáo Lương Ngọc Thành. Trước đó, trong quá trình giải quyết vụ án hình sự, bị cáo đã bị áp dụng biện pháp cấm đi khỏi nơi cư trú. Vụ việc vì vậy không chỉ dừng lại ở một yêu cầu mua bổ sung giấy phép phần mềm: giám đốc doanh nghiệp đã phải tham gia quá trình tố tụng hình sự và chịu biện pháp ngăn chặn theo quy định pháp luật.
Về trách nhiệm đối với các chủ thể quyền, Công ty Nhà Thoáng đã hoàn thành toàn bộ phương án khắc phục thiệt hại được Chaos chấp thuận trước phiên tòa.
Đáng chú ý, theo thông tin về kết quả xét xử, nghĩa vụ tài chính còn liên quan đến những khoản tiền phát sinh từ các hợp đồng có sử dụng phần mềm không có bản quyền. Những khoản tiền được xác định thuộc phạm vi xử lý theo bản án phải được nộp lại, bên cạnh việc khắc phục thiệt hại cho chủ sở hữu phần mềm. Như vậy, hệ quả kinh tế của vụ việc không chỉ nằm ở chi phí giấy phép mà còn liên quan đến giá trị các công việc, hợp đồng đã thực hiện.
Việc xác định các khoản tiền này đòi hỏi chứng cứ cụ thể: phần mềm nào được sử dụng, thời điểm và phạm vi sử dụng ra sao, hợp đồng nào có liên quan, khoản thu nào thực sự gắn với hành vi bị xử lý. Dữ liệu kỹ thuật phải được đối chiếu với hợp đồng và chứng từ tài chính.
Từ dấu hiệu kỹ thuật đến 13 bản cài đặt trên 07 máy tính
Vụ việc liên quan đến ba sản phẩm V-Ray, Corona và Chaos Vantage – các phần mềm thiết kế, dựng hình và trực quan hóa được sử dụng trong lĩnh vực kiến trúc, xây dựng. Quá trình kiểm tra và đối chiếu dữ liệu liên quan đến 07 máy tính với 13 bản cài đặt, gồm 05 bản V-Ray, 04 bản Corona và 04 bản Vantage.
Dữ liệu kỹ thuật do hệ thống của chủ thể quyền ghi nhận là một nguồn thông tin ban đầu để phát hiện dấu hiệu sử dụng không có giấy phép. Tuy nhiên, để sử dụng trong quá trình tố tụng, các thông tin này phải được đối chiếu với thiết bị thực tế, phiên bản phần mềm, tài khoản, tình trạng cấp phép và những tài liệu khác do cơ quan có thẩm quyền thu thập.
Cần phân biệt thời điểm hoạt động đầu tiên, thời điểm hoạt động cuối cùng với tần suất hoặc thời lượng sử dụng. Hai mốc thời gian không tự chứng minh phần mềm đã được sử dụng liên tục trong khoảng giữa, cũng không xác định được số lượng sản phẩm hay hợp đồng được tạo ra bằng phần mềm đó.
Thu thập và đánh giá chứng cứ điện tử quyết định việc xác minh hành vi
Trong quá trình giải quyết vụ án, ASL LAW phối hợp với Chaos cung cấp các tài liệu về quyền sở hữu, tình trạng cấp phép và dữ liệu kỹ thuật, đồng thời giải trình ý nghĩa và giới hạn của từng nhóm thông tin theo yêu cầu của cơ quan tiến hành tố tụng.
Một bản ghi từ hệ thống phần mềm, dữ liệu trên máy tính và tài liệu về hợp đồng có thể phản ánh những khía cạnh khác nhau của cùng một sự việc. Việc xác định hành vi vi phạm cần kiểm tra nguồn gốc, tính toàn vẹn, thời điểm thu thập và mối liên hệ giữa các nguồn chứng cứ, không nên rút ra kết luận chỉ từ một chỉ dấu kỹ thuật đơn lẻ.
Đối với các vụ việc có thể dẫn đến trách nhiệm hình sự, việc xác định ai thực hiện, ai chỉ đạo, ai biết về việc sử dụng phần mềm và hành vi cụ thể của từng người cũng phải dựa trên chứng cứ. Chức danh giám đốc hoặc việc không trực tiếp cài đặt phần mềm đều không tự chúng quyết định trách nhiệm hình sự.
Giá trị giấy phép, thiệt hại và khoản thu từ hợp đồng cần được xác định riêng
Một nội dung quan trọng của vụ án là xác định giá trị phần mềm và thiệt hại. Trong quá trình xử lý vụ việc, Chaos và ASL LAW đã rà soát, điều chỉnh cơ sở tham chiếu về giấy phép. Phương án khắc phục cuối cùng được Chaos chấp thuận là việc mua 07 giấy phép V-Ray Solo Named thời hạn ba năm, hoàn tất vào ngày 07/10/2026.
Cần phân biệt ba đại lượng: giá thương mại của giấy phép, thiệt hại được yêu cầu bồi thường và giá trị phương án khắc phục đã được chấp thuận. Ngoài ra, khi xem xét khoản thu từ những hợp đồng có sử dụng phần mềm, phải xác định mối liên hệ giữa hành vi vi phạm với khoản tiền cụ thể dựa trên chứng cứ về hoạt động thực tế, hợp đồng và tài liệu tài chính.
Vai trò của ASL LAW: đại diện ba chủ thể quyền và đối chiếu chứng cứ điện tử
ASL LAW tham gia vụ án với tư cách đại diện pháp lý theo ủy quyền của ba pháp nhân được xác định là bị hại:
- CHAOS CZECH A.S., có trụ sở tại Cộng hòa Séc;
- Chaos Software GmbH, có trụ sở tại Cộng hòa Liên bang Đức;
- Chaos Software EOOD, có trụ sở tại Bulgaria.
Trong quá trình giải quyết vụ án, ASL LAW đã phối hợp với Chaos và cơ quan có thẩm quyền để cung cấp tài liệu về quyền sở hữu, tình trạng cấp phép, dữ liệu kỹ thuật và những căn cứ liên quan đến yêu cầu bảo vệ quyền lợi của các chủ thể quyền.
ASL LAW cũng tham gia làm rõ yêu cầu bồi thường, phương án khắc phục hậu quả và đại diện trình bày quan điểm của các bị hại trong quá trình tố tụng.
Lưu ý đối với doanh nghiệp sử dụng phần mềm
Vụ án là một ví dụ thực tế về rủi ro pháp lý từ việc sử dụng phần mềm không có giấy phép hợp lệ trong hoạt động doanh nghiệp. Không phải mọi trường hợp thiếu giấy phép đều cấu thành tội phạm theo Điều 225 Bộ luật Hình sự; việc xử lý phụ thuộc vào hành vi, yếu tố lỗi, hậu quả và các điều kiện luật định.
Đối với doanh nghiệp, kiểm soát giấy phép phần mềm cần bao gồm quy trình phê duyệt mua sắm, quản lý tài khoản và máy tính, theo dõi phạm vi cấp phép, kiểm tra định kỳ và lưu giữ hồ sơ sử dụng. Đối với hoạt động thực thi quyền, dữ liệu kỹ thuật cần được thu thập và đánh giá đúng phương pháp để phản ánh chính xác hành vi và các khoản tiền có liên quan.
Thông qua việc đại diện cho ba chủ thể quyền thuộc Chaos trong vụ án, ASL LAW kỳ vọng hoạt động thực thi pháp luật sẽ góp phần nâng cao nhận thức của doanh nghiệp về trách nhiệm tôn trọng và bảo vệ tài sản trí tuệ
English
中文 (中国)
日本語

