English
中文 (中国)
日本語
Ngày 31/8/2026, Cục Bảo vệ thị trường nội địa thuộc Ủy ban Kinh tế Á – Âu (EEC) ban hành Thông báo số 2026/509/SG13 về việc công bố Báo cáo kết quả điều tra sơ bộ trong vụ việc điều tra tự vệ đối với tôn thiếc nhập khẩu vào lãnh thổ Liên minh Kinh tế Á – Âu (EAEU).
Theo Báo cáo, EEC sơ bộ xác định có sự gia tăng nhập khẩu sản phẩm bị điều tra, những diễn biến không lường trước đã góp phần dẫn đến sự gia tăng này và ngành sản xuất EAEU đang chịu thiệt hại nghiêm trọng. Trên cơ sở đó, EEC đề xuất áp dụng biện pháp tự vệ đặc biệt dưới hình thức thuế tự vệ ở mức 25,2% trong thời hạn 3 năm.
Sản phẩm tôn thiếc thuộc phạm vi điều tra
Sản phẩm bị điều tra là thép cán phẳng từ sắt hoặc thép không hợp kim, có chiều rộng từ 600 mm trở lên, độ dày dưới 0,5 mm và được mạ hoặc phủ bằng lớp kim loại có hàm lượng thiếc từ 97% trọng lượng trở lên. Sản phẩm được gọi trong hồ sơ điều tra là “tinplate”, “white tinplate” hoặc “white tin”, tương ứng với tôn thiếc hoặc thép cán phẳng mạ thiếc.
Sản phẩm thuộc mã HS EAEU 7210 12 200 0.
Vụ việc được EEC khởi xướng ngày 4/3/2026 trên cơ sở đơn yêu cầu điều tra tự vệ đặc biệt do Công ty TNHH Metaloprokatnaya Kompaniya nộp và được Công ty cổ phần Magnitogorsk Iron and Steel Works (MMK) ủng hộ. Bộ Công Thương Việt Nam nằm trong danh sách cơ quan có thẩm quyền của các nước xuất khẩu được EEC thông báo về việc khởi xướng điều tra.
EEC sử dụng năm 2025, từ ngày 1/1/2025 đến ngày 31/12/2025, làm giai đoạn chính để đánh giá gia tăng nhập khẩu và thiệt hại nghiêm trọng. Đồng thời, giai đoạn từ ngày 1/1/2023 đến ngày 31/12/2025 được sử dụng để phân tích xu hướng của ngành sản xuất và thị trường.
Trung Quốc chiếm tỷ trọng lớn trong nguồn cung tôn thiếc
Một điểm đáng chú ý trong Báo cáo sơ bộ là mức độ tập trung cao của nguồn cung sản phẩm bị điều tra từ Trung Quốc. Theo số liệu được EEC phân tích, Trung Quốc chiếm khoảng 88 – 100% tổng lượng nhập khẩu sản phẩm bị điều tra vào EAEU trong năm 2023, 92 – 100% trong năm 2024 và 93 – 100% trong năm 2025. Riêng quý IV/2025, tỷ trọng này đạt khoảng 95 – 100%.
Trong quá trình điều tra, một số Chính phủ đã đưa ra lập luận rằng không tồn tại quan hệ nhân quả giữa lượng nhập khẩu từ các nước liên quan và thiệt hại của ngành sản xuất EAEU. Các bên cũng đề nghị EEC đánh giá đầy đủ những yếu tố khác có thể ảnh hưởng đến tình hình của ngành sản xuất ngoài tác động từ hàng hóa nhập khẩu.
Tuy nhiên, trong Báo cáo sơ bộ, EEC vẫn cho rằng các điều kiện để áp dụng biện pháp tự vệ đặc biệt đã được đáp ứng.
Dư thừa công suất và các biện pháp thương mại là yếu tố quan trọng
Để xác định sự tồn tại của những diễn biến không lường trước dẫn đến gia tăng nhập khẩu, EEC tập trung phân tích hai nhóm yếu tố chính là tình trạng dư thừa công suất sản xuất thép trên toàn cầu và sự gia tăng các biện pháp hạn chế thương mại đối với thép, tôn thiếc tại các thị trường thứ ba.
Theo số liệu OECD được EEC dẫn chiếu, công suất dư thừa của ngành thép toàn cầu trong năm 2025 đạt khoảng 640,3 triệu tấn, tăng hơn 105 triệu tấn so với năm 2023. Công suất dư thừa được dự báo tiếp tục tăng lên khoảng 744,7 triệu tấn vào năm 2028.
EEC cho rằng sự gia tăng đáng kể của công suất dư thừa so với thời điểm các nước EAEU đàm phán và đưa ra các cam kết thuế quan trong khuôn khổ WTO là một diễn biến không thể được dự đoán một cách hợp lý tại thời điểm đó.
Bên cạnh đó, EEC phân tích sự gia tăng các biện pháp phòng vệ thương mại và các hạn chế thương mại đối với thép tại các thị trường thứ ba, đặc biệt là các biện pháp của Hoa Kỳ và Liên minh châu Âu. Theo nhận định sơ bộ của EEC, các biện pháp này có thể làm thay đổi dòng chảy thương mại toàn cầu và tạo thêm áp lực chuyển hướng nguồn cung sang thị trường EAEU.
EEC xác định ngành sản xuất EAEU chịu thiệt hại nghiêm trọng
Báo cáo sơ bộ đánh giá nhiều chỉ tiêu của ngành sản xuất EAEU, bao gồm sản lượng, doanh số, thị phần, tồn kho, công suất, mức sử dụng công suất, giá bán, giá thành, lợi nhuận, khả năng sinh lời, đầu tư, dòng tiền, lao động và năng suất.
Theo EEC, nhiều chỉ tiêu của ngành sản xuất có xu hướng suy giảm trong năm 2025 và diễn biến bất lợi thể hiện rõ hơn trong quý III và quý IV/2025. Cơ quan điều tra cho rằng sự gia tăng nhập khẩu là một trong những yếu tố có quan hệ nhân quả với sự suy giảm về sản lượng, doanh số, giá bán, lợi nhuận và khả năng sinh lời của ngành sản xuất EAEU.
Trên cơ sở đánh giá các yếu tố nêu trên, EEC sơ bộ kết luận rằng ngành sản xuất EAEU đang chịu thiệt hại nghiêm trọng do sự gia tăng nhập khẩu sản phẩm bị điều tra.
Đề xuất áp dụng thuế tự vệ 25,2% trong 3 năm
Nếu được áp dụng theo đề xuất trong Báo cáo sơ bộ, biện pháp tự vệ đặc biệt sẽ có hình thức là thuế tự vệ ở mức 25,2% trong thời hạn 3 năm. Mức thuế này dự kiến giảm 1 điểm phần trăm sau mỗi năm áp dụng.
Mức thuế đề xuất cao hơn đáng kể so với mức thuế nhập khẩu thông thường 5% hiện áp dụng đối với sản phẩm. Do đó, nếu biện pháp được thông qua, chi phí nhập khẩu tôn thiếc vào thị trường EAEU có thể tăng đáng kể, ảnh hưởng trực tiếp đến các nhà sản xuất, xuất khẩu và doanh nghiệp nhập khẩu có liên quan.
Đối với Việt Nam, vấn đề đáng lưu ý là EEC không áp dụng cơ chế loại trừ đối với Việt Nam theo tiêu chí dành cho các nước đang phát triển trong vụ việc này. Theo cách xác định của EEC, cơ chế loại trừ chỉ dành cho các nước vừa thuộc danh sách sử dụng Hệ thống ưu đãi thuế quan thống nhất của EAEU, vừa đáp ứng điều kiện về thị phần nhập khẩu không đáng kể, gồm thị phần riêng không quá 3% và tổng thị phần của các nước thuộc nhóm này không quá 9%.
Do Việt Nam không nằm trong danh sách được EEC xác định để áp dụng cơ chế loại trừ, hàng hóa xuất khẩu từ Việt Nam có khả năng thuộc phạm vi chịu biện pháp nếu biện pháp tự vệ được áp dụng chính thức.
Doanh nghiệp Việt Nam cần lưu ý thời hạn gửi ý kiến
Theo Thông báo số 2026/509/SG13, các bên tham gia điều tra có thể gửi ý kiến bình luận đối với Báo cáo kết quả điều tra sơ bộ chậm nhất ngày 14/9/2026.
Đây là thời điểm quan trọng để các doanh nghiệp Việt Nam đang sản xuất, xuất khẩu tôn thiếc sang EAEU rà soát nội dung Báo cáo và đánh giá khả năng tác động của biện pháp tự vệ được đề xuất. Doanh nghiệp có thể xem xét đưa ra ý kiến đối với kết luận về gia tăng nhập khẩu, diễn biến không lường trước, thiệt hại nghiêm trọng, quan hệ nhân quả cũng như đề xuất về mức độ và thời hạn áp dụng biện pháp.
Doanh nghiệp cũng cần tiếp tục theo dõi các bước xử lý tiếp theo của EEC, đặc biệt là kết quả điều tra cuối cùng và quyết định chính thức về việc áp dụng hay không áp dụng biện pháp tự vệ. Trong trường hợp biện pháp được áp dụng, việc xác định chính xác phạm vi sản phẩm, xuất xứ và nghĩa vụ thuế sẽ là những vấn đề cần được doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam đặc biệt lưu ý.
Để đảm bảo lợi ích chính đáng của mình, các doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu sản phẩm nên tìm hiểu quy định, trình tự điều tra của các vụ việc phòng vệ thương mại và chủ động liên hệ với các công ty luật Việt Nam có kinh nghiệm chuyên môn trong lĩnh vực chống bán phá giá, phòng vệ thương mại để nhận được hỗ trợ kịp thời.
ASL Law là công ty luật độc lập và cung cấp đầy đủ dịch vụ được tín nhiệm cao của Việt Nam gồm các luật sư giàu kinh nghiệm và tài năng. ASL Law được Legal500, Asia Law, WTR và Asia Business Law Journal xếp hạng là Công ty Luật hàng đầu tại Việt Nam. Có trụ sở tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, mục đích chính của ASL LAW là cung cấp lời tư vấn và giải pháp lý thiết thực, hiệu quả và hợp pháp nhất cho khách hàng trong nước và quốc tế. Nếu cần sự trợ giúp, Quý khách hàng có thể gửi email liên hệ tới [email protected].
Liên hệ với công ty Luật ASL LAW để được hướng dẫn về Chống Bán Phá giá Và Phòng Vệ Thương Mại.
BÀI VIẾT HỮU ÍCH LIÊN QUAN
